Volop Lente

De temperatuur van de afgelopen dagen heeft er aan bijgedragen dat de Twentse fauna en flora volop ontwaakt. De sneeuwklokjes staan er al weer wat troosteloos bij maar dat geldt zeker niet voor een groot aantal andere voorjaarsbloeiers. Langs de rand van een sloot zie ik dat het speenkruid begint te bloeien en een aantal meter verder ontwaakt ook het klein hoefblad. Het aangename weer zorgt bovendien voor activiteit in het land van de amfibieën en reptielen. Afgelopen maandag berichtte ik al over mijn waarnemingen van de adder en levendbarende hagedissen, echter ook andere soorten uit deze soortgroep zijn meer dan de moeite waard!

Een van de eerste amfibieën die ontwaken uit de winterslaap is de kleine watersalamander. Na het ontwaken uit de winterslaap trekken de dieren richting het water om zich daar voort te planten. Afhankelijk van de klimatologische omstandigheden kan deze periode van jaar tot jaar verschillen maar meestal vind de trek plaats tussen de laatste decade van februari en de eerste decade van maart. Een van de gebieden waar de kleine watersalamander voorkomt is het Kristalbad. Afgelopen week zijn daar helaas 50 dieren doorgereden die de F35 fietssnelweg tussen Hengelo en Enschede wilden oversteken. Gelukkig spant de Paddenwerkgroep Hengelo zich in voor deze prachtige diersoort en zijn zij in gesprek met de gemeenten Hengelo en Enschede om voorzieningen aan te leggen zodat de amfibieën veilig hun voortplantingswateren kunnen bereiken, grote klasse! Onlangs trof ik een kleine watersalamander in een ander gebied waarbij het dier prima mee werkte voor het maken van een portret.

Kleine watersalamander - Bergvennen
Kleine watersalamander – Bergvennen

Een andere soort die de weg naar het water inmiddels gevonden heeft is de heikikker. De mannetjes van deze soort hebben bovendien de eigenschap gedurende een korte periode geheel blauw te kleuren als ze in het voortplantingswater aanwezig zijn. In tegenstelling tot het west Nederland, waar de soort ook in polders voorkomt is verspreiding op de hogere zandgronden zoals Twente voornamelijk beperkt tot veengebieden en vennen. Gisteren trof ik circa 30 kwakende mannetjes aan bij een ven in het Twentse land. De prachtige blauw uitgekleurde mannetjes waren echter niet te vinden. Het prachtige geluid was wel schitterend te horen. De onderstaande opname maakte ik een aantal jaar geleden in een ander natuurgebied in de buurt.

Een van de kikkers laat zich bovendien bevindt zich buiten het water en laat zich mooi fotograferen.

Heikikker
Heikikker

Tijdens het bestuderen van de kikkers laten ook de vogels zich niet onberoerd want ik zie een zwarte specht bij een vermoedelijke nestholte en mijn eerste overvliegende rode wouw van het seizoen. De roofvogel komt rustig aanflappen, wint wat hoogte en laat zich afglijden richting het noordoosten. Dergelijke waarnemingen kunnen mij niet vaak genoeg gebeuren!

Naast de levendbarende- en de zandhagedis wordt ook de muurhagedis tegenwoordig op een plek in Twente aangetroffen. De muurhagedis komt van oorsprong in midden en zuid Europa voor en de verspreiding in Nederland beperkt zich uitsluitend tot de stadsomheining van Maastricht. De Twentse populatie bestaat uit aangevoerde dieren van elders. Desondanks blijkt dat de dieren zich prima kunnen redden want tijdens een bezoek zie ik vier volwassen en jonge dieren. Vooral de volwassen dieren zijn mooi uitgekleurd en hoewel de populatie een niet- inheemse oorsprong kent zijn de dieren niet minder mooi!

Muurhagedis - volwassen  exemplaar
Muurhagedis – volwassen exemplaar

En dan zijn er nog natuurlijk de nachtvlinders, de soortgroep waar ik me momenteel veel mee bezig hou. Controle op de smeer heeft de afgelopen dagen naast enkele oude bekenden, ook wat nieuwe gezichten opgeleverd. Naast de eerder aangetroffen dubbelstip- en tweestreepvoorjaarsuil hebben nu ook de andere algemeen voorkomende voorjaarsuilen de weg naar de smeerplekken gevonden. Het gaat daarbij om de variabele voorjaarsuil, de kleine voorjaarsuil en de nunvlinder.

Kleine voorjaarsuil - Saasveld
Kleine voorjaarsuil – Saasveld
Variabele voorjaarsuil - Saasveld
Variabele voorjaarsuil – Saasveld
Nunvlinder - Hasseler es
Nunvlinder – Hasseler es
Advertenties

Adders en Levendbarende hagedissen

Het is heerlijk weer als ik vanochtend samen met vriendin bij een van de Twentse veengebieden arriveer. Het doel van de gezellige wandeling is het observeren van de amfibieën en reptielen die in het gebied voorkomen. Na het aantrekken van het correcte schoeisel starten we onze wandeling. De weg voert door een stuk bos, en loopt vervolgens het veen in. In het bos horen we de prachtige zang van de winterkoning en een zacht roepende goudvink. Nadat het bos is overgegaan in veen duurt het niet lang voordat we de eerste Adder vinden. De Adder is de enige gifslang in Nederland. De dieren gaan gedurende de winterperiode in winterslaap maar zijn doorgaans in de eerste zachte dagen van maart al weer te bewonderen.

Goed speurwerk over een lengte van 100 meter levert nog vijf slangen op. Ze liggen lekker op te warmen in de zon op luwe plekjes. Enkele slangen laten zich mooi fotograferen.

Adder
Adder
Adder
Adder

Bij het observeren van slangen is het zeer belangrijk voldoende afstand tot de dieren te bewaren. Door het houden van afstand treedt er zo min mogelijk verstoring op en kan het natuurlijke gedrag worden bestudeerd. Bovendien is verstoring tijdens het zonnen nadelig omdat de koudbloedige dieren eerst op temperatuur moeten komen voordat ze actief worden. Doordat we voldoende afstand bewaren zijn we getuige van een prachtig schouwspel. Naast een vermoedelijk dik vrouwtje kruipen twee geïnteresseerde mannetjes, die vervolgens pal boven op elkaar gaan liggen!

Naast de adder is een andere reptielensoort ook weer actief, namelijk de levendbarende hagedis. Evenals de adder komt ook deze soort bij de eerste warme zonnestralen van het jaar weer tevoorschijn. Goed speurwerk levert vier hagedissen op waarbij een exemplaar zich mooi laat zien. Op de foto is goed te zien dat het beestje zich zo plat mogelijk maakt om zoveel mogelijk zonnewarmte op te nemen.

Levendbarende Hagedis
Levendbarende Hagedis

Na anderhalf uur is het mooi geweest en zijn we terug bij de auto. Al met al een heerlijk ochtendje uitwaaien!

De eerste voorjaarsvlinders

Het prachtige weer van afgelopen weekend heeft de dagvlinders en voorjaarsuilen doen ontwaken. Afgelopen zaterdag waren de nachtvlinders bij Rossum het doel. Samen met Vincent arriveer ik tegen zes uur op de plaats van bestemming. Als eerste wordt de smeer aangebracht. Naast het eerder veelbesproken strooprecept ben ik nu ook gewapend met een plantenspuit, gevuld met een mengsel van wijn en suiker. Nadat de spuit is afgesteld blijkt dit een uitermate effectieve manier om smeer op bomen aan te brengen. Uiteindelijk smeren we op circa 20 bomen stroop, langs een weg bij de Rossummermeden en circa vijf op het erf van Jan, de gastheer van de avond.

Ook stellen we de lichtbak op, zonder plexiglazen platen en spannen een wit laken. Na de eerste ronde blijkt dat met name op de luwe plekken behoorlijk wat nachtvlinders actief zijn. Uiteindelijk vinden we enkele tientallen wachtervlinders, een zestal bosbesuilen en de eerste voorjaarsuil, een tweestreepvoorjaarsuil, een nieuwe soort voor beiden!

Tweestreepvoorjaarsuil - Rossummermeden
Tweestreepvoorjaarsuil – Rossummermeden

Ondanks het feit dat de wind aardig hard is komen er ook nog een aantal vlinders op het laken, waaronder een voorjaarsspanner en een voorjaarsboomspanner, ook nieuwe soorten. Vooral de voorjaarsspanner is fantastisch om te zien.

Voorjaarsspanner
Voorjaarsspanner

Uiteindelijk zien we drie nieuwe soorten op de avond, het pilsje bijzonder lekker en gezelligheid alom aanwezig, Jan bedankt!

Gisteren is het ‘sochtends reeds stralend weer. Om elf uur is het sporttijd, maar al tijdens de warming up zie ik mijn eerste kleine vos van het jaar. Daarnaast vliegen er ook verschillende citroenvlinders, een prachtig gezicht om de dagvlinders weer actief te zien. Een echt tastbaar bewijs dat het voorjaar weer voor de deur staat. Gedurende de dag zie ik nog enkele kleine vossen en citroenvlinders vliegen.

In de namiddag smeer ik langs de golfbaan van Groot Driene op circa 10 bomen. Controle levert ‘savonds enkele tientallen vlinders op waaronder wachtervlinder, bosbesuil en tweestreepvoorjaarsuil. De mooiste soort is echter de gevlekte winteruil die op de smeer zit. de vlinder is prachtig geel met zwarte spikkels.

Gevlekte winteruil - Groot Driene
Gevlekte winteruil – Groot Driene

Een controle op de smeerplekken van gister levert vanavond naast enkele wachtervlinders ook twee zwartvlekwinteruilen en een dubbelstipvoorjaarsuil op, wederom een nieuwe soort!

Dubbelstipvoorjaarsuil - Groot Driene
Dubbelstipvoorjaarsuil – Groot Driene