Supertelling!

Van mist of nevel, zoals wij dit de afgelopen weken diverse keren gehad hebben is absoluut geen sprake als ik gisterochtend bij het Haaksbergerveen arriveer. Er is sprake van een half tot driekwart bewolkte hemel, ideale telomstandigheden omdat de vogels die op hoogte vliegen dan een stuk beter zichtbaar zijn. Tijdens de wandeling naar de telpost die te overbruggen is in een dikke vijf minuten zie ik boven mij al diverse groepen Vinken vliegen. Om vijf over half acht heb ik alles uitgestald op de telpost. De tape loopt, de klikker voor het grijpen en het opschrijfboekje in de hand. Al snel blijkt dat ik handen, ogen en oren tekort kom om alles te kunnen overzien. Door het schrijfwerk mis ik een hoop vogels, echter hetgeen dat ik de eerste uren meemaak is puur genieten. Aan de Oostzijde van de post passeren over het bos grote groepen Vinken, terwijl over het open terrein flinke aantallen Graspiepers passeren de soort die ik tel middels de klikker. De Graspiepers worden regelmatig vergezeld door groepen Kneutjes, welke vrolijk stuiterend en dansend in compacte groepen laag over het veen scheren. De hogere etages van de lucht worden regelmatig bevlogen door Zanglijsters, solitair of in kleine groepjes vliegend.

Uitzicht vanaf telpost Siberie
Uitzicht vanaf telpost Siberie

Rond kwart over acht passeert de eerste krent van de dag in de vorm van een IJsgors. De vogel passeert op circa 50 meter van de telpost en roept met enige regelmaat, om vervolgens achter de telpost enige tijd in te vallen. Na circa vijf minuten vliegt de vogel weer op met luid geroep, net op het moment dat ik een opname aan het terugluisteren ben waardoor ik het geluid niet kan opnemen, een gemiste kans!

Rond de klok van negen arriveert er versterking op de telpost in de vorm van Marco Zomer. Gezamenlijk bouwen we de soortenlijst verder uit met onder andere Grote Lijster, Sijs, Geelgors, Veldleeuwerik en Boomleeuwerik. Om tien uur schuift ook Timo aan. Opgewonden verteld hij dat, hij bij het uitstappen van de auto Morinelplevier hoorde roepen en ook vier steltlopers zag overkomen. Helaas hebben Marco en ik op de telpost niets verdachts gehoord. Ondertussen gaat het tellen vrolijk door, want in enkele minuten zien we een Visarend, passeert er een Smelleken die helaas alleen Timo in de kijker krijgt en zit er een Tapuit mooi in het topje van een Berk. Om 12 over tien horen we aan de ijle roep van de Buidelmees, welke aan de westzijde van de telpost passeert. De vogel vliegt redelijk ver weg maar later blijkt dat de vogel op de tape staat.

De Buidelmees is aan het einde van de opname te horen. Zoals al de gehele ochtend krijgen we ook hierna nauwelijks tijd om ook maar een boterham te nuttigen want het vliegt maar door. Gaandeweg de ochtend passeren er ook meer Veldleeuwerikken hoewel de aantallen vergeleken met de toptijd in Oktober nog erg laag zijn. Rond tien over elf volgt dan de climax. Aan de oostzijde van de telpost horen we de Morinelplevier(en) roepen, speurwerk levert echter niets op wellicht dat de vogel(s) laag vliegen. We horen hem of haar vier keer duidelijk roepen. Vanwege de afstand lukt het me echter niet om de roep op te nemen. Daarnaast De Morinelplevier is een nieuwe soort voor me in Twente waar ik bijzonder lang naar heb uitgekeken! De soort is in Twente zeer zeldzaam en er zijn voor mij zover bekend geen waarnemingen van vogels die ter plaatse zijn aan de grond. Omdat we denken dat de vogels mogelijk ter plaatse zijn besluiten we maar om de telling te laten voor wat het is en kijken of we de vogels kunnen vinden. Speurwerk langs de Wennewickweg levert echter niets meer op.

Uiteindelijk levert de telling onder andere meer dan 3800 Vinken, 900 Graspiepers, 350, Kneutjes, 550 Spreeuwen, 67 Witte kwikstaarten, 4 Boomleeuwerikken, 49 Zanglijsters en de vette krenten, voor mij persoonlijk mijn beste telling in september ooit!

Advertenties

Een mooie ochtend!

Vanochtend gaat de wekker vroeg en om kwart voor acht arriveer ik samen met Jeff bij het Engbertsdijksveen. Onderweg blijkt dat het met de mist gelukkig meevalt. Rond de klok van half acht arriveren we bij de telpost. De eerste vogels die we zien zijn drie overvliegende Grote Zilverreigers. Verder passeren groepjes Vinken en Graspiepers, terwijl ook de Kneu goed vliegt. De omstandigheden om te tellen zijn zeer behoorlijk alhoewel aan de oostzijde van de telpost het enigszins heiig is. De eerste krent die de telpost passeert is een late Bosruiter. De vogel zal gaandeweg de ochtend nog diverse malen passeren. Naarmate de eerste uren verstrijken neemt de hoeveelheid tellers ook toe en rond de klok van tienen is er nauwelijks plaats meer op de post.

Tellers - Engbertsdijksveen
Tellers – Engbertsdijksveen

Ondertussen vliegen de Zwaluwen, Graspiepers, Kneutjes gestaag door. De enige rover van de ochtenduren betreft een fraai Smelleken die dichtbij langsvliegt. Een Bontbekplevier, Zwarte Ruiter en Witgat zorgen voor een uitbreiding van het assortiment steltlopers in de telling. Om half elf passeert er op korte afstand een Zilverplevier. Ik hoor de vogel al van verre aankomen, maar het duurt lang voordat de vogel zich ook laat zien. Uiteindelijk vliegt de vogel prachtig laag over de hoofden van de tellers langs, fanatiek roepend!

De gehoopte roofvogeltrek komt echter maar mondjesmaat op gang, maar is met 13 Sperwers en 23 Buizerds niet slecht te noemen. Rond half een vertrekken we weer richting Hengelo. Onderweg praten we nog wat na over de geslaagde telling!

IJsvogel in het net

Vanochtend ben ik rond kwart voor acht present bij de Oelemars voor een ochtend trektellen. Echter word mij al snel duidelijk dat het vandaag niet storm zal lopen met de vogels. Gedurende een uurtje tel ik circa 30 vogels, bijna zonder uitzondering Graspiepers. Omdat er nauwelijks trek is vertrek ik richting het nabijgelegen ringstation. Ook op het ringstation loopt het niet storm, getuige de drie vogels die tot dan toe van een ring zijn voorzien. De laatste tijd krijgt de vijver van het ringstation met enige regelmaat bezoek van een van de Twentse beekjuwelen, namelijk de IJsvogel. Ook vanochtend laat de vogel zich weer zien maar ontwijkt tot drie keer toe het net. Tegen tienen vertrekken we richting de cateringsservice van het ringstation alwaar ik mij de koffie met koek goed laat smaken.

Nadat we circa een half uur later weer naar buiten komen is de IJsvogel weer ter plaatse, ditmaal bij de kleine vijver. Op het moment dat de vogel ons in de gaten krijgt gaat hij er als een speer vandoor. Gelukkig voor de ringers neemt de ditmaal de verkeerde afslag en beland zodoende in het mistnet. Vakkundig wordt de IJsvogel uit het net gehaald, de biometrische gegevens verzameld en voorzien van een ring. Dan mag de vogel nog snel even poseren voor een statieportret. Over de schoonheid van de vogel hoef ik niets te vermelden want de foto spreekt boekdelen!

IJsvogel
IJsvogel

Voor het ringstation is de vangst van de IJsvogel een memorabele, want het is pas de vierde die wordt gevangen in meer dan 30 jaar tijd. Leo verzekerd mij echter dat het zeker niet de laatste zal zijn!

September, start van de grote uittocht.

Na de rustige en vaak wat “saaie” zomermaanden kan vanaf half Augustus de kijker weer uit het vet, de klikkers en opschrijfboekjes uit de la en worden de thermosflessen weer gevuld met warme of koude dranken want de najaarstrek barst weer los! Gedurende de zomermaanden staat het vogelen bij mij op een laag pitje. Gedurende deze periode hou ik mij voornamelijk bezig met insecten en flora. Vanaf eind Augustus verkeer ik echter weer volledig uitgerust in “vogel modus” omdat het najaar voor mij het ornithologische hoogtepunt van het jaar is. In dit verhaal komen de avonturen die ik de afgelopen weken beleefd heb ruimschoots aan bod.

Op vier september wordt er een overvliegende Roze Pelikaan gemeld boven Hengelo. Een dag later blijkt dat de vogel nog in de buurt aanwezig is namelijk bij het Woolde, een retentiegebied langs de autobaan tussen Hengelo en Borne. ‘S avonds rijdt ik voor de training naar het gebied om de pelikaan te aanschouwen. Bij aankomst zit de vogel in een overhangende wilg te dutten en laat zich slechts af en toe in vol ornaat zien.

De laatste jaren zijn er verschillende roze pelikanen in Nederland opgedoken waarbij wordt aangenomen dat het allemaal vogels zijn die uit gevangenschap afkomstig zijn. Een bijkomend probleem betreft het onderhuids chippen van pelikanen in gevangenschap in plaats van de vogels te voorzien van een pootring. Hierdoor wordt het in het veld nog lastiger cq nagenoeg onmogelijk om wilde pelikanen te onderscheiden van ontsnapte. De vogel van Hengelo is ongeringd en vertoont tevens geen directe tekenen die wijzen op gevangenschap. Wel heeft de vogel een rare knobbel op zijn snavel, vermoedelijk een soort abces. De tijd zal het leren of de vogel zal worden aanvaard als wilde vogel, maar mijn inziens is de vogel voor het “spelletje” een goede kandidaat om de keuring met goed gevolg te doorstaan. Een leuke bijkomstigheid in het gebied is de Visarend die zich bij tijd en wijle fraai jagend laat bekijken.

Roze Pelikaan - Retentie Woolde
Roze Pelikaan – Retentie Woolde

Twente is wederom een vogelaar rijker! Na meerdere jaren in “sleeping mode” te hebben verkeerd worden de Twentse natuurterreinen tegenwoordig ook uitgekamd door niemand minder dan broerlief. Op zaterdag de zesde staan we rond een uur of acht in een door nevelen gehuld Haaksbergerveen. Het zicht bedraagt de eerste uren circa 20 meter en vogelen moet dan ook puur op geluid gebeuren. Veel levert dit echter niet op. Pas tegen tienen wordt het significant beter en kan de telling pas echt beginnen. Op wat zwaluwen na is het een rustige bedoening, al maakt het aanwezige paapje veel goed! De vogel bevind zich op nog geen 20 meter voor ons en laat zich fraai zien! Tegen kwart over tien komt de welverdiende beloning voor twee uur kansloos wachten in de mist. Ik hoor aan de Westzijde van de telpost een mus-achtige roep, welke steeds dichter bij komt.
Na een tijdje krijg ik de veroorzakers in de peiling, waarbij het duidelijk wordt dat het om twee Duinpiepers gaat, een behoorlijke zeldzaamheid in Twente en mijn vierde waarneming van de soort! Uiteindelijk passeren de vogels ons en kan er een klein feestje gevierd worden, temeer omdat het een nieuwe soort voor Roel is. Omdat de gewenste roofvogels zich niet vertonen vertrekken we rond half 12 huiswaarts.

Een aantal dagen later sta ik ’s Ochtends een aantal uurtjes bij de Oelemars de Twentse telpost met jaarlijks veruit de meeste teluren. Evenals enkele dagen eerder is de mist wederom de spelbreker. Vanwege het aanhoudende mistige weer besluit ik om negen uur maar om de luiken tijdelijk te sluiten om een uiltje te knappen in de auto. Na een rinkelende wekker ben ik rond half tien weer paraat en constateer dat de zon de mist geleidelijk begint te verdrijven. Rond tien voor tien is het ineens “spitsuur” met binnen twee minuten twee leuke waarnemingen. Allereerst passeert er luid roepend een Europese kanarie de telpost. Helaas heb ik de opname apparatuur uitgeschakeld, een gemiste kans voor een prachtopname! Een minuut later passeert er een Bruine kiekendief, een roofvogel die tijdens de trek zowel gebruik maakt van actieve vlucht als thermiek. Met het verdwijnen van de laatste nevel verschijnt ook de vaste bemanning van de telpost. Een uurtje later zie ik mijn eerste Smelleken van dit najaar. Het motto van deze minivalk is “haastige spoed is altijd goed” want vrijwel zonder uitzondering krijg je de soort slechts enkele seconden in de kijker voordat hij of zij weer uit het zicht verdwenen is. Een tweede Bruine kiekendief en een Slechtvalk verfraaien de telling verder. Opgetogen rij ik dan ook naar huis.

Woensdag 17 September lijkt op voorhand een rustige ochtend te worden maar niets blijkt minder waar. In tegenstelling tot de week ervoor is het deze ochtend prachtig weer met een stralend blauwe lucht, hetgeen door trektellers doorgaans als zeer hinderlijk wordt ervaren omdat de vogels dan nauwelijks zichtbaar zijn. Rond kwart voor acht arriveer ik bij de Oelemars. De dag ervoor is maar weer eens duidelijk geworden dat er ook tijdens mooie dagen mooie resultaten behaald kunnen worden getuige de ontdekking van zowel een Kleinste als Kleine jager bij de Oelemars. Voor het binnenland een unieke ervaring die ik zeer waarschijnlijk nooit mee zal maken.
Rond half negen is Timo ook van de partij. De tot dan rustige telling zal echter binnen een half verstoord worden door een adrenaline stoot van jewelste! Rond de klok van negen horen we een duidelijk Pruu Pruu, onmiskenbaar het geluid van een Bijeneter! Vol ongeloof staren we elkaar aan. Het geluid komt ten zuiden van de telpost vandaan maar tegen de strakblauwe hemel kunnen we helaas niets ontdekken. Gedurende een half uur roept de Bijeneter drie tot vier keer, vervolgens is het stil. Later krijgen we het bericht dat de vogel het ringstation, op circa 2 kilometer ten zuiden van de telpost is gepasseerd. Desalniettemin is de telling nu al meer dan geslaagd. Een kleine en vier bonte strandlopers vormen een fraaie aanvulling voor de telling. Uiterst content keer ik huiswaarts.

Van alle gebieden in Twente zijn de Engbertsdijksvenen misschien wel de beste plek om de vogeltrek te aanschouwen. In dit fameuze hoogveengebied hebben er al vele memorabele teldagen plaatsgevonden. Afgelopen vrijdag ben ik met Roel wezen tellen in het veen. We arriveren rond de klok van acht. Bij de start van de telling passeren de eerste groepjes Vinken en Graspiepers van het najaar. De aantallen van met name Vink zijn nog laag maar zullen de komende weken gestaag toenemen. Een andere opvallende verschijning zijn de hoeveelheden Gaaien die rondom het gebied aanwezig zijn. Het lastige met deze soort is echter het vaststellen of het om een echte trekker gaat of om een exemplaar dat voedselvoorraden aan het aanleggen is. Dit laatste fenomeen wordt ook wel “eikeltrek” genoemd waarbij de vogels eikels verzamelen voor de winter. Rond negen uur vliegt er een adulte vrouw Bruine Kiekendief over. Rond half tien passeert de eerste krent van de dag in de vorm van een Buidelmees! Ik hoor de vogel al van verre aankomen door het frequente roepen, een zeer hoog en ijl “sieeuw”.

De vogel vliegt recht over ons hoofd maar we krijgen hem helaas niet in de kijker. Het is voor mij mijn derde waarneming van Buidelmees in Twente en voor mijn broer een nieuwe soort kortom een fraaie waarneming. Na tienen neemt de dan al spaarzame trek verder af. Desondanks blijven we stug doortellen. Dit word naderhand beloond met een overvliegende Zilverplevier. De vogel passeert ons op ruime afstand maar zijn drie delige roep is onmiskenbaar.

Een bijzondere waarneming omdat Zilverplevieren in het Twentse bijzonder schaars zijn, voor mijzelf is het pas mijn tweede waarneming van de soort!

Afgelopen dinsdag arriveer ik in alle vroegte in het Haaksbergerveen voor een telling. Bij aankomst blijkt direct dat dit wel eens de eerste echt goede najaarsdag kan worden. Snel installeer ik mij op de telpost. Het zicht is uitstekend en er is sprake van hoge bewolking. De eerste vogels die de telpost passeren is een groep Graspiepers. De vogels vliegen pal over het open veld in losse formatie en laten daarbij hun karakteristieke contactroep horen. Langs de oostelijke bosrand passeren groepjes Vinken. Al snel wordt duidelijk dat ik het in mijn eentje lastig ga krijgen, omdat ik met name een aantal paar ogen te kort kom. De golven Graspiepers blijven maar komen en in anderhalf uur noteer ik meer dan 600 vogels. Helaas klaart het erg op met blauwe soep tot gevolg, waardoor ik de vogels niet meer goed kan zien. Ik stuur een berichtje naar Timo om te horen of er op het ringstation al leuke vangsten gedaan zijn. Het duurt niet lang voordat er een reactie komt. In de nabijheid van het ringstation roept een Bladkoning! Een prachtige loofzanger die in het binnenland nog steeds een erg zeldzame verschijning is. Vorig jaar heb ik de soort ondanks verschillende pogingen te hebben ondernomen niet kunnen zien. Telkens was ze mij te slim af. Vanwege de afgenomen tel-omstandigheden en de wetenschap dat ik deze kans wellicht niet snel weer zal krijgen breek ik de telling af en zet koers richting Overdinkel. Bij aankomst blijkt dat de ringers net genieten van een verse bak koffie met krentenwegge en hoewel vol adrenaline laat ik mij het voorgenoemde goed smaken. Rond kwart voor elf lopen Timo en ik naar de plek waar hij de vogel heeft horen roepen. Maar eerst gaat het geluid er even achter heen. Vrijwel direct na het stopzetten van het geluid horen we de vogel roepen, waarna een gelukzalig gevoel zich van mij meester want het is een moment waar ik lang op heb gewacht! Na een waarneming van een bladkoning in Losser uit 2007 duurde het tot 2011 voordat er weer een in Twente werd ontdekt. Afgelopen jaar heb ik de soort na een bezoek aan het ringstation ook gemist want de vogel begon pas met roepen op het moment dat het geluid in de middag werd uitgezet. Op de onderstaande opname is de contactroep van de kenmerkende contactroep van de soort goed te horen.

Helaas krijg ik de vogel niet te zien maar dat maakt voor mijn gemoedstoestand niets uit! De volgende ochtend wordt de vogel rond acht uur gevangen en van een ring voorzien. Een prachtig moment voor Leo en Timo die voor het eerst een Blako in de hand krijgt!

Bladkoning  - Foto: Leo Hassing
Bladkoning – Foto: Leo Hassing

Wat ik dan nog niet kan vermoeden is dat ik binnen een zeer kort tijdsbestek zelf mijn eerste zichtwaarneming van de soort zal krijgen!

Vanochtend krijg ik na een flinke bak Graspiepers een appje van Martijn dat hij een Bladkoning heeft gevonden bij het Rutbeek. Daar ik in de buurt ben besluit ik even om te rijden om een poging te doen de soort te zien. Na een belletje met de ontdekker waarbij hij aangeeft mijn kant even op te komen lopen we samen richting het stuk waar hij de vogel voor het laatst gezien heeft. Aangekomen op de exacte plek wordt even de contactroep van de soort afgespeeld, hetgeen direct effect heeft. Er komt een klein vogeltje aangevlogen dat nauwelijks op drie meter afstand in een berk gaat zitten. Snel zet ik de geleende kijker (in mijn haast was ik de mijne vanochtend vergeten) van Martijn erop. Het is de Bladkoning in vol ornaat, twee dagen na mijn eerste waarneming nu ook een zichtwaarneming van de soort, fantastisch! In het veld valt de prominente wenkbrauwstreep, de opvallende vleugelstrepen en het mosgroene verenkleed erg op. Ondanks enig geduld roept de vogel tijdens mijn bezoek maar twee keer welke ik beide niet op kan nemen. Desalniettemin keer ik uiterst content huiswaarts mijzelf afvragend wat het najaar nog meer in petto heeft! wordt vervolgd.