Kust, twitches en een naderend koufront

Het kalenderjaar 2013 heeft bewezen dat er veel kan gebeuren binnen enkele dagen tijd. Gedurende de laatste maanden van het jaar hielden bakken met zeldzame soorten heel vogelend Nederland in haar greep. En waar 2013 is geëindigd gaat het in 2014 gewoon op dezelfde weg voort. Dit verhaal begint vorige week zaterdag op het moment dat ik een weekendje weg ga richting de kust. Vlak voor het vertrek zie ik op http://www.waarneming.nl de mededeling staan dat er een bruine klauwier is ontdekt bij Azewijn, een klein dorpje in de buurt van Gendringen in de achterhoek. De bruine klauwier is een nieuwe soort voor Nederland en de negende klauwierensoort die in ons koude kikkerlandje is vastgesteld. Een fantastische ontdekking, diep in het binnenland. Hopelijk blijft de soort nog een aantal dagen plakken want ik ben pas na het weekend in de gelegenheid om hem of haar met een bezoek te vereren. We vertrekken richting het altijd sfeervolle en gezellige Bergen. De volgende ochtend zijn melis en ik al vroeg uit de veren voor een strandwandeling bij Bergen aan Zee. Na een heerlijke wandeling besluiten we om op de terugweg nog langs de zuidpier van IJmuiden te rijden. Dit is een zeer goede plek om de Bruinvis in Nederland te zien, een nieuwe soort voor me die ik erg graag eens in de kijker wil krijgen. Naast het genoemde hoofddoel zitten er ook vrijwel altijd een aantal leuke vogelsoorten, waaronder steenlopers, paarse strandlopers en sneeuwgorzen. Wellicht hebben we ook nog geluk om de kleine burgemeester te zien, een fraaie meeuwensoort die er al enige tijd rondhangt. Op de Zuidpier is het een drukte van belang, met de nodige vissers en vogelaars. Een uiterst vriendelijke mede vogelaar weet me te vertellen dat de beste kans op bruinvissen de buitenzijde van de pier is. Na enige tijd over zee gespeurd te hebben is het dan eindelijk raak! Op circa 50 meter uit de kust zwemt een prachtige bruinvis, even later gevolgd door nog een exemplaar. In circa een uur tijd zien we verschillende keren bruinvissen op korte afstand werkelijk iets om niet snel te vergeten! In de nabijheid van de bruinvissen zwemt bovendien ook nog een grijze zeehond, een leuke bonus vooral voor melis omdat zij nog nooit een zeehond in het wild heeft gezien. Tevens zijn er op de pier verschillende paarse strandlopers en steenlopers te zien, waarbij voornamelijk de eerste soort voor mijzelf geen alledaagse verschijning is. De slagroom op de taart volgt spoedig als aan het begin van de pier de kleine burgemeester zich ook erg mooi laat zien. Nadat het begint te regenen besluiten we het voor gezien te houden en terug naar huis te rijden.

Kleine burgemeester - Zuidpier IJmuiden
Kleine burgemeester – Zuidpier IJmuiden

De volgende ochtend ben ik om circa kwart voor 9 bij het Netterdensche Broek in de hoop op een ontmoeting met de bruine klauwier. De dag ervoor is zowat heel vogelend Nederland bij de vogel langs geweest en ik vrees dan ook een van de (te)laatkomers te zijn. Na een goed uur rijden arriveer ik op de locatie waar de vogel zich moet bevinden. Met circa 30 mensen speuren we locatie nauwkeurig af. Na circa 25 minuten roept iemand “hier zit ie” en de meute verplaatst zich richting de melder. Daar aangekomen blijkt de vogel in de struiken te zijn gedoken, gedrag dat klauwieren dikwijls vertonen. Na een aantal minuten blijkt de vogel aan de andere zijde van de haag te zitten en verplaatsen we ons weer. Dit herhaalt zich een half uur lang, tot dat de schuldige wordt ontmaskerd. Het blijkt geen klauwier te zijn maar een roodborstje dat zich voortdurend kort laat zien. In de anderhalf uur daarna laat de vogel zich evenmin zien. Net als ik en vele anderen de moed bijna hebben opgegeven verschijnt de vogel, niet op de gebruikelijke plek maar aan de andere zijde, binnen de hekken van een grindgat. Ik ben een van de eersten die de vogel in de scope krijgt. Een fantastisch gevoel maakt zich van mij meester, wat een prachtige vogel! Diep bruine kleuren en een zwartig maskertje waardoor het lijkt dat de vogel een bruin “petje” op heeft. Na de vogel mooi te hebben bekeken kan ik een bewijsplaatje schieten.

Bruine klauwier - Azewijn
Bruine klauwier – Azewijn

Na de zeer geslaagde twitch, rij ik uiterst plezierig richting huis.

Door een plotselinge weeromslag is het in Noordelijker streken erg koud geworden waardoor honkvaste vogels voor de vorstgrens uitvliegen richting het zuiden. Onder deze omstandigheden kunnen er wonderlijke dingen in vogelland gebeuren, zoals gister op de Oelemars. Naast de eerder gemelde toppereend zijn er namelijk voor Twentse begrippen een uitzonderlijk hoog aantal nonnetjes op de plas neergestreken. Reden genoeg voor mij om de vogels te gaan bekijken. Bij aankomst blijkt dat het aardig mistig is. Toch vind ik zonder al te veel moeite de twee toppers en een prachtig aantal nonnetjes, namelijk 32 exemplaren waarvan een aanzienlijk deel mannetjes. Ook de andere eenden laten zich niet onbetuigd zoals vier brilduikers, krakeenden, slobeenden en wintertalingen. Later op de middag passeert er ook nog een Kraanvogel, welke wordt opgemerkt door Sander Wansing.

Topper - Oelemars - foto: Sander Wansing
Topper – Oelemars – foto: Sander Wansing
Nonnetjes - Oelemars - foto: Sander Wansing
Nonnetjes – Oelemars – foto: Sander Wansing

Aan het eind van de middag zie ik een melding van een geelsnavelduiker voorbij komen. De geelsnavelduiker is van alle, in Nederland geziene duikers de meest zeldzame, moeilijke en mooiste soort. De vogel is gemeld in de Rhederlaag, een enorme kolk nabij Giesbeek. Een unieke kans om de vogel vrij kort bij huis in de scope te krijgen! Na goedkeuring van het thuisfront besluit ik om de vogel vandaag te bezoeken. Ondanks het goed licht en aardige omstandigheden is de vogel bij aankomst onvindbaar. Nadat de toegestroomde vogelaars zich opsplitsen wordt de vogel om 10 over half 10 gemeld, helemaal aan de andere zijde van de plas. Snel verkassen richting de overkant is gelukkig mogelijk en een half uur na de melding sta ik oog in oog met deze beauty. De vogel heeft het formaat van een Russische kernonderzeeër en een enorme gele dolkachtige snavel die iets omhoog wijst.

Geelsnavelduiker - Rhederlaag
Geelsnavelduiker – Rhederlaag
Geelsnavelduiker - Rhederlaag
Geelsnavelduiker – Rhederlaag

Na een halfuur te hebben genoten verlaat ik de vogel, in het achterhoofd houdende dat het wel eens jaren kan duren voordat ik er weer een zie! Gezien de belachelijk goede start van 2014 vraag ik mij nu al af wat mijn volgende avontuur zal worden!

Advertenties

Grote mantel, ringen en ganzensafari

Het is nog maar de tweede week van januari, maar ik ben wederom een nieuwe soort in Twente rijker! Afgelopen woensdag werd er door Carl en Timo een grote mantelmeeuw ontdekt bij het Kristalbad. Een nieuwe soort voor me die ik al vaak gemist heb waaronder enkele keren op een haar na. De grote mantelmeeuw is een echte kustvogel, hoewel de soort ook langs de grote rivieren niet ongewoon is. Diep in het binnenland zoals Twente is de soort een echte zeldzaamheid, met slechts een handvol individuen per jaar, veelal overvliegend. Na de melding rij ik samen met Roel naar het Kristalbad. Na een snel telefoontje blijkt dat de vogel vanaf de Enschedese straat zichtbaar is, een buitenkansje omdat dit weer kostbare looptijd bepsaart. Vrijwel direct na aankomst zie ik de vogel op het water dobberen, een schitterend gezicht. De vogel doet zijn naam eer aan, als de grootste der meeuwen en is zelfs een stukje groter dan de aanwezige zilvermeeuwen. Na bestudering van het kleed blijkt het om een vogel in tweede winterkleed te gaan. Op het moment dat ik sta te genieten doen de ontdekkers dat idem, maar dan aan de andere zijde van het water. Als toetje zwemt de adulte geelpootmeeuw, die ik ook al verschillende malen heb aangetroffen op dezelfde plas. Het door mij geziene aantal vogelsoorten in Twente bedraagt nu 242.

Dinsdagmiddag maak ik ook een rondje bij het Kristalbad. Omdat het erg rustig is focus ik mij op de aanwezige meeuwen, in de hoop op geringde exemplaren of zeldzame soorten. Zeldzame soorten zitten er ditmaal niet tussen, maar ik ontdek wel twee geringde kokmeeuwen. De ene heeft een zwarte ring en is helaas niet afleesbaar, maar de andere wel. De vogel draagt een witte ring om de linkerpoot met de zwarte inscriptie T6T8.

Kokmeeuw - T6T8
Kokmeeuw – T6T8

‘S avonds blijkt het om een Poolse kokmeeuw te gaan. De vogel is vorig jaar ook door Martin Bonte gezien, eveneens bij het Kristalbad.

Ringlocatie - T6T8
Ringlocatie – T6T8

Vandaag heb ik enkele uurtjes besteed aan een ouderwetse “ganzensafari” in de buurt van de Engbertsdijksvenen, met als doel zeldzame ganzen en individuen met ringen te zoeken. De ganzen zijn vandaag niet gemakkelijk te vinden. Nabij Vriezenveen zit een groep van circa 400 vogels, helaas op grote afstand. Nabij Kloosterhaar wordt de volgende groep aangetroffen. De vogels foerageren rustig op een aardappelakker, een prachtig gezicht. Helaas zitten er geen zeldzame of geringde vogels bij. Nabij Hardenberg zit wederom een mooie groep, ditmaal met een oude bekende namelijk R13, een toendrarietgans die ik al twee keer eerder heb gezien. De vogel is geringd in 2011 op Kolguev Island midden op de arctische toendra van Siberië. De vogel levert dus al enkele jaren een geweldige prestatie door heen en weer te vliegen, mits aangenomen dat de vogel ook broedt op de ringlocatie! Enkele andere groepen herbergen nog een aantal verrassingen zoals 34 kleine en 10 wilde zwanen. In een van de laatste groepen die ik mijn eerste kleine rietgans van 2014, altijd weer speciaal!

Kortsnavelboomkruiper & een rondje Overijssel

Afgelopen vrijdag bezoeken Vincent en ik verschillende plekken in Twente in de hoop op een aantal leuke vogelsoorten. We beginnen in het Haagse Bos, een plek die ik de afgelopen weken verschillende keren bezocht heb. We beginnen bij het perceel waar enige weken geleden twee witbandkruisbekken verbleven. Helaas zijn deze vogels al enkele weken onvindbaar. Toch is er in het stuk bos van alles te zien en te horen. Binnen enkele minuten horen we zwarte mees, kuifmees, sijzen, kruisbekken, boomkruipers, boomklevers, matkop, glanskoppen, goudhanen en een grote bonte specht. Een welkome bonus is bovendien het aangename weer, een mooi zonnetje en zeer behoorlijke temperatuur voor de maand januari. We lopen terug richting de auto om ons geluk in een ander deel van het bos te gaan beproeven. Langs een van de paden heb ik de afgelopen jaren verschillende malen kortsnavelboomkruiper gezien en gehoord, voor Vincent is het zelfs een nieuwe soort.

De kortsnavelboomkruiper is de Midden-Europese ondersoort van de Taigaboomkruiper, een soort die voorkomt in grote delen van Europa, de Britse eilanden tot ver in Siberië. De soort kent in West-Europa en het Iberisch schiereiland een meer verbrokkelde verspreiding. In Nederland is de soort zeldzaam en wordt voornamelijk aangetroffen in Limburg waar zich de bulk van de Nederlandse populatie bevindt. Enkele paren komen ook in Oostelijk Nederland voor en het Haagse bos is het bolwerk van de soort in Twente. Bovendien is de soort lastig van zijn vrijwel identieke tegenhanger, de gewone boomkruiper te onderscheiden. Naast enkele subtiele verschillen in verenkleed, die meestal alleen goed te beoordelen zijn op foto’s, vormt het geluid een belangrijke manier om de soorten van elkaar te onderscheiden. Met name de roep van de vogel is voor een enig zins getraind oor duidelijk anders dan dat van de boomkruiper.

Nadat we slechts 40 meter het pad zijn ingelopen is het al raak. Naast enkele gewone boomkruipers horen we de roep van de kortsnavelboomkruiper. De vogel laat zich ook zien, prachtig! Direct neem ik het geluid op. De roep bestaat uit verschillende zachte, maar heldere, ijle fluittonen dat klinkt als “sriee”. Daarnaast maken de vogels ook een “tee” tonen, niet te verwarren met de “tuu” tonen die de gewone boomkruiper produceert. Het opgenomen geluid is hier te horen Luister. Het bijgevoegde sonogram laat zien dat de piekfrequentie op de 8Khz zit.

Sonogram - Kortsnavelboomkruiper
Sonogram – Kortsnavelboomkruiper

Na deze prachtige waarneming vervolgen we onze weg en zien nog een holenduif, grote bonte spechten en een baltsende grote lijster. Langs een van de paden staat op een wal het klein wintergroen, een zeldzame plant. Even verderop gevolgd door schaafstro. Beiden zijn nieuwe soorten voor me, erg gaaf!

Klein Wintergroen - Foto Vincent de Lenne
Klein Wintergroen – Foto Vincent de Lenne

Bezoekjes aan het Rutbekerveld, het Rutbeek en het Kristalbad leveren op een prachtige brilduiker na geen extra leuke soorten op. Desalniettemin een erg gave ochtend!

Gisteren was het plan de campagne om samen met Jeff op zoek te gaan naar de beide uilen en een aantal plekken langs de IJssel te bezoeken. We beginnen bij de dwerguil, voor Jeff een nieuwe soort. Na circa een half uur wordt de vogel gevonden en is het genieten geblazen. De vogel laat zich een stuk beter bekijken dan bij een eerder bezoek. Hoewel het uiltje redelijk ver weg zit is de afstand voor de telescoop geen probleem. Na het maken van enkele plaatjes door de telescoop vervolgen we onze weg.

Dwerguil - Overijssel
Dwerguil – Overijssel

We rijden via Deventer binnendoor naar Zwolle langs de IJssel. De IJssel uiterwaarden zijn een zeer vogelrijk gebied ook in de winter. Het duurt niet lang voordat we de eerste groep ganzen vinden. Het afspeuren van grote groepen ganzen naar zeldzame soorten zoals roodhalsgans of dwerggans is een van mijn favoriete bezigheden in de winter. Daarnaast “verzamel” ik ook ganzen die voorzien zijn van kleurringen of halsbanden die ik vervolgens meld op de site http://www.geese.org, een voortreffelijke site waardoor waardevolle kennis over de ganzen wordt vergaard. Binnen de groep die voornamelijk uit kolganzen bestaat vind Jeff vrijwel direct een kolgans met zwarte halsband met de witte inscriptie FE1. Het blijkt dat deze vogel vorig jaar geringd is in Nederland. In de volgende groep bevindt zich wederom een geringde kolgans, ditmaal met de code ZLV. ZLV blijkt te zijn geringd in het broedgebied in 2006 en legt jaarlijks werkelijk enorme afstanden af om in Nederland te overwinteren, een geweldige waarneming! Daarnaast is de vogel ook al in Duitsland, Polen en Rusland gezien.

Terugmeldingen van kolgans ZLV
Terugmeldingen van kolgans ZLV
.

Langs de Marsweg is de Sperweruil ook nog steeds ter plaatse. De vogel blijkt nog steeds een geweldige attractie want er staan minstens 40 vogelaars naar de vogel te kijken, waaronder Fransen, Engelsen. De volgende stop is bedrijventerrein Hessenpoort, waar zich twee europese kanaries ophouden. Helaas laten de vogels zich niet zien. De laatste stop is in Hardenberg, in een poging de kleine burgemeester te zien die daar van de week is gesignaleerd. Van de “kleine burrie” ontbreekt wederom elk spoor, maar de eider die daar al enkele weken verblijft laat zich wel mooi zien. Een fraaie afsluiter van de dag.

2014, nieuw jaar nieuwe kansen

Het jaar 2013 is razendsnel verlopen en qua vogels was het zelfs een superjaar, met onder andere een Poelruiter, Europese kanaries, Roerdomp, Parelduikers, Oeverpiepers, Roodkeelpiepers, Grote Pieper, Buidelmees, Baardmannetjes, Zwarte ibissen, Purperreiger, Grauwe gors, Ijsgorzen, Sperweruil, Dwerguil, Ruigpootuil en Witbandkruisbek. Ook in 2014 zijn een aantal van deze soorten nog binnen de Provincie Overijssel aanwezig. Op vier januari breng ik een bezoek aan de Dwerguil, die zich op een niet nader te noemen locatie in Overijssel ophoudt. Ondanks het embargo blijkt bij aankomst dat meerdere mensen de locatie kennen, want er staan zo’n 25 auto’s. Na een aantal minuten lopen arriveer ik bij de locatie. De Dwerguil laat zich bij aankomst redelijk mooi zien zij het op betrekkelijke afstand. Een fraai begin van 2014! Na de Dwerguil twitch rij ik richting de Sallandse heuvelrug. Gedurende de wandeling zie ik meteen een nieuwe Twente soort, tevens een van de laatste relatief eenvoudige soorten die ik nog binnen de regiogrenzen moet zien. In een berk foerageren een flink aantal Barmsijzen. Een blik door de verrekijker levert minimaal 9 Grote Barmsijzen op. Hoewel ik Barmsijzen zeer geregeld over zie vliegen heb ik Grote Barmsijs nog nooit met zekerheid kunnen identificeren. Een prachtig begin van het nieuwe jaar!

Vanochtend levert een rondje Kristalbad vrijwel dezelfde soorten op als enkele weken geleden. Aan de Enschedese zijde zitten ongeveer 150 Wintertalingen, elf Krakeenden, tientallen Kokmeeuwen, 3 Zilvermeeuwen en een prachtige adult Geelpootmeeuw. vermoedelijk is dit hetzelfde exemplaar als op 16 december. Een mooie soort waarvan ik er nog maar enkele in Twente heb gezien.

Geelpootmeeuw - 16-12-2013 vermoedelijk hetzelfde exemplaar als vandaag
Geelpootmeeuw – 16-12-2013 vermoedelijk hetzelfde exemplaar als vandaag

Een rondje aan de Hengelose zijde levert eindelijk een mooie zichtwaarneming op van een van de Baardmannetjes die hier al meer dan een maand verblijven. Het is een mannetje dat zich laag bij de grond te goed doet aan rietzaden. Na een minuut verplaatst de vogel zich dieper het riet in en is dan onvindbaar. Ondanks de harde wind kan ik een aantal roepjes van de vogel opnemen. Op de opname laat de vogel zijn contactroep horen Luister.

Een mooi begin van het nieuwe jaar!